Wanneer de darm gezond is, maar het brein blijft waarschuwen

Waarom viscerale hypersensitiviteit de sleutel is bij PDS en functionele maagklachten.

In ons werk zien wij veel patiënten met klachten die zich moeilijk laten vangen in klassieke verklaringsmodellen. Ze komen met buikpijn, opgeblazen gevoel, misselijkheid of een dwingende aandrang, vaak al jarenlang aanwezig. Er is uitgebreid onderzoek gedaan. Beeldvorming, lab, endoscopie: alles binnen de norm. En toch is er lijden. De pijn is echt en niet ingebeeld. Bij patiënten met Prikkelbare Darm Syndroom en Functionele Dyspepsie is dit eerder regel dan uitzondering.

Wat mij telkens opnieuw opvalt, is dat deze patiënten hun lichaam niet meer vertrouwen. Ze luisteren voortdurend naar hun buik of maag, niet uit nieuwsgierigheid, maar uit waakzaamheid. Elke sensatie wordt gescand, beoordeeld en vaak geïnterpreteerd als een teken dat het misgaat. Dat is geen karaktereigenschap en geen psychologische zwakte. Dit is viscerale hypersensitiviteit in actie, buikpijn bij PDS en/of Functionele dyspepsie):

Viscerale hypersensitiviteit (buikpijn bij PDS en/of Functionele dyspepsie)

Viscerale hypersensitiviteit betekent dat normale lichamelijke signalen uit het maag-darmkanaal, zoals buikpijn bij pds of functionele dyspepsie versterkt worden waargenomen. Rek, peristaltiek of gasvorming, processen die bij iedereen plaatsvinden, komen bij deze patiënten veel nadrukkelijker in het bewustzijn. Niet omdat de prikkel objectief sterker is, maar omdat de verwerking ervan veranderd is. De kern van het probleem zit niet in de darm of de maag zelf, maar in de manier waarop het brein deze signalen duidt.

Neurogastro-enterologie

Binnen de neurogastro-enterologie wordt steeds duidelijker dat het brein geen passieve ontvanger is van lichamelijke input. Het brein voorspelt continu wat het lichaam gaat voelen. Dit sluit aan bij nieuwe inzichten die wij in een model hebben gevat, waarin waarneming wordt gezien als een samenspel tussen inkomende signalen en bestaande verwachtingen. Bij patiënten met PDS en FD zijn die verwachtingen vaak gevormd door eerdere klachten, medische trajecten, stressvolle periodes of herhaalde ontregeling. Het brein leert als het ware: “dit gebied is onbetrouwbaar”.

Via de hersen-darm-as, waarin het centrale zenuwstelsel, het autonome zenuwstelsel en het enterisch zenuwstelsel met elkaar verbonden zijn, wordt deze verwachting voortdurend bevestigd. Een kleine sensatie roept verhoogde aandacht op, die aandacht vergroot de sensatie, en zo ontstaat een zichzelf versterkend patroon. Veel patiënten kunnen dit rationeel begrijpen, maar ervaren dat inzicht alleen hun klachten niet vermindert. Dat is logisch, omdat deze processen grotendeels impliciet en autonoom verlopen.

Precies daar begint voor ons het werk. Met het programma Je Buik de Baas bij PDS en Je Maag de Baas bij FD richten wij ons niet primair op de klacht, maar op de onderliggende regulatie. Het doel is niet om patiënten te leren negeren wat zij voelen, maar om het brein opnieuw te laten ervaren dat signalen uit buik of maag veilig zijn en niet voortdurend om actie vragen.

Je Buik de Baas & Je Maag de Baas In deze programma’s werken we vanuit het idee dat regulatie alleen kan herstellen wanneer het lichaam dit ook daadwerkelijk ervaart. Dat vraagt om interventies die voorbij het verklarende gesprek gaan. Binnen de trajecten speelt maad-darm gerichte hypnotherapie een, niet essentiele, maar wel een belangrijke rol. Niet als suggestieve techniek, maar als vorm van gerichte aandachtstraining waarmee de signaalverwerking binnen de hersen-darm-as beïnvloed wordt. Patiënten leren hun interne waarneming anders te organiseren, waardoor de ‘volume-knop’ van sensaties geleidelijk weer omlaag kan.

Voor artsen herkenbaar is vaak het moment waarop een patiënt zegt: “Ik weet dat er niets ernstigs is, maar mijn lichaam gelooft dat nog niet.” Die uitspraak raakt de kern. Zolang het brein de buik of maag blijft beschouwen als een potentieel gevaar, blijft het alarmsysteem actief. Onze programma’s, samen met de therapeutische begeleiding, bieden een gestructureerde manier om dit alarmsysteem opnieuw af te stellen, zonder het medische kader los te laten.

Wat ik in de praktijk zie, is dat patiënten gaandeweg weer regie ervaren. Niet omdat klachten plots verdwijnen, maar omdat de relatie met hun lichaam verandert. De buik of maag wordt minder een bron van dreiging en meer een onderdeel van het geheel. Voor verwijzende huisartsen en MDL-artsen vormen Je Buik de Baas en Je Maag de Baas daarmee geen alternatief voor medische zorg, maar een logisch vervolg wanneer de diagnose gesteld is en de ontregeling centraal staat.

Viscerale hypersensitiviteit , (buikpijn bij PDS en/of Functionele dyspepsie) vraagt om een ander gesprek in de spreekkamer. Niet langer alleen de vraag wat er mis is, maar hoe het lichaam geleerd heeft om signalen te interpreteren. Juist daar ligt de ruimte voor herstel. Wanneer viscerale hypersensitiviteit het klachtenbeeld domineert, kan verwijzing naar een evidence-based behandelprogramma met gespecialiseerde therapeuten een passend vervolgstap zijn. Gericht op herstel van regulatie binnen de hersen-darm-as, daar waar uitleg en medicatie alleen onvoldoende effect sorteren. Voor artsen: Wil je meer weten? Kijk hier: https://www.medischhypnosecentrum.nl/verwijzers