Van Functioneel naar DGBI: Een Nieuwe Kijk op Darm-, Maag- en Blaasklachten

Waarom de term "functionele aandoening" verdwijnt en wat Disorders of Gut-Brain Interaction (DGBI) betekent voor mensen met PDS, functionele dyspepsie en blaasklachten

Jarenlang kregen mensen met klachten zoals het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS), functionele dyspepsie (FD), chronische buikpijn of bepaalde blaasklachten vaak te horen dat zij een functionele aandoening hadden. Hoewel deze term jarenlang gebruikelijk was binnen de geneeskunde, bleek hij steeds minder goed aan te sluiten bij wat wetenschappelijk onderzoek inmiddels heeft aangetoond.

Daarom hebben internationale experts (Rome Foundation) een nieuwe benaming geïntroduceerd: Disorders of Gut-Brain Interaction (DGBI), oftewel Stoornissen in de Darm-Brein Interactie.

Deze verandering is veel meer dan een nieuwe naam. Het is een fundamenteel andere manier van kijken naar klachten die miljoenen mensen dagelijks ervaren.

Wat waren functionele aandoeningen?

Onder functionele aandoeningen vielen onder andere:

• Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

• Functionele Dyspepsie (FD)

• Functionele buikpijn

• Functionele obstipatie

• Functionele diarree

• Blaaspijnsyndroom (Interstitiële Cystitis)

• Overactieve blaas zonder duidelijke oorzaak

Bij deze aandoeningen werden vaak geen afwijkingen gevonden op bloedonderzoek, scans, endoscopieën of andere medische onderzoeken.

Veel patiënten kregen daardoor het gevoel dat hun klachten niet serieus werden genomen.

Sommigen hoorden zelfs opmerkingen als:

"Uw onderzoeken zijn goed."

"We kunnen niets vinden."

"Het zal wel stress zijn."

"Uw darmen zien er normaal uit."

Hoewel deze uitspraken meestal goed bedoeld waren, zorgden ze vaak voor frustratie en onzekerheid.

Want de klachten zijn absoluut echt.

De klachten zijn echt, niet ingebeeld

Mensen met DGBI kunnen dagelijks last hebben van:

Darmklachten

• Buikpijn

• Krampen

• Diarree

• Verstopping

• Opgeblazen gevoel

• Winderigheid

Maagklachten

• Misselijkheid

• Vol gevoel na kleine maaltijden

• Opboeren

• Maagpijn

• Brandend gevoel

Blaasklachten

• Vaak moeten plassen

• Sterke aandrang

• Blaaspijn

• Bekkenpijn

• Gevoel van onvolledige blaaslediging

Deze klachten kunnen het werk, sociale leven, relaties en mentale welzijn ernstig beïnvloeden.

Wat is DGBI?

DGBI staat voor Disorders of Gut-Brain Interaction.

De naam beschrijft veel beter wat onderzoekers tegenwoordig begrijpen over deze aandoeningen.

Onze hersenen en organen communiceren voortdurend met elkaar via:

• Het autonome zenuwstelsel

• Het enterische zenuwstelsel (het zenuwstelsel van de darm)

• Hormonen

• Het immuunsysteem

• Het microbioom

Deze communicatie wordt ook wel de darm-brein-as genoemd.

Wanneer deze communicatie verstoord raakt, kunnen klachten ontstaan zonder dat er sprake hoeft te zijn van zichtbare schade of ontstekingen.

De darm-brein-as: een snelweg van informatie

Iedere seconde worden miljoenen signalen uitgewisseld tussen de hersenen en de organen.

Normaal gesproken verwerkt het brein deze signalen automatisch zonder dat we er iets van merken.

Bij mensen met DGBI verloopt deze verwerking anders.

Daardoor kunnen normale processen als:

• gasvorming;

• darmbewegingen;

• maagvulling;

• blaasvulling;

als pijnlijk, hinderlijk of dringend worden ervaren.

Waarom voelen sommige mensen meer pijn?

Een belangrijk mechanisme binnen DGBI is viscerale hypersensitiviteit.

Dit betekent dat organen gevoeliger reageren op normale prikkels.

Vergelijk het met een rookmelder die afgaat terwijl iemand slechts een kaars aansteekt.

De rookmelder is niet kapot, maar staat te gevoelig afgesteld.

Hetzelfde kan gebeuren bij de darm, maag of blaas.

De rol van stress

Stress veroorzaakt DGBI niet direct, maar beïnvloedt wel de communicatie tussen hersenen en organen.

Onder invloed van stress kunnen:

• spieren in de darm anders reageren;

• pijnsignalen sterker worden verwerkt;

• de maaglediging veranderen;

• blaasprikkels toenemen.

Dat verklaart waarom veel mensen merken dat klachten verergeren tijdens drukke of emotioneel belastende periodes.

Dit betekent niet dat klachten "tussen de oren zitten".

Het betekent juist dat het zenuwstelsel een belangrijke rol speelt bij de manier waarop lichamelijke signalen worden verwerkt.

DGBI en blaasklachten

Steeds meer onderzoek laat zien dat mensen met PDS vaker ook blaasklachten ervaren.

Ook andersom komt dit regelmatig voor.

Aandoeningen zoals:

• Blaaspijnsyndroom (Interstitiële Cystitis)

• Overactieve blaas

• Chronische bekkenpijn

vertonen opvallende overeenkomsten met PDS.

Bij beide aandoeningen zien onderzoekers:

• verhoogde gevoeligheid van organen;

• veranderingen in pijnverwerking;

• verstoringen in het autonome zenuwstelsel;

• een sterke invloed van de hersen-orgaan communicatie.

Hierdoor spreken sommige onderzoekers inmiddels liever over een bredere orgaan-brein interactie.

Wat betekent dit voor de behandeling?

De nieuwe inzichten hebben geleid tot een bredere aanpak van DGBI.

Een effectieve behandeling richt zich niet alleen op het orgaan zelf, maar ook op de communicatie tussen hersenen en organen.

Afhankelijk van de klachten kan een behandeling bestaan uit:

Voedingsadvies

Bijvoorbeeld een FODMAP-beperkt dieet of andere voedingsinterventies.

Medicatie

Gericht op specifieke symptomen zoals pijn, diarree, obstipatie of misselijkheid.

Stressmanagement

Het verminderen van stress kan bijdragen aan een rustiger zenuwstelsel.

Bekkenbodemtherapie

Met name bij bekken- en blaasklachten.

Cognitieve gedragstherapie

Om de impact van klachten op het dagelijks leven te verminderen.

Darmgerichte hypnotherapie

Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat darmgerichte hypnotherapie een van de meest effectieve behandelingen is voor PDS en ook positieve effecten kan hebben bij functionele dyspepsie en andere DGBI-gerelateerde klachten.

Door het beïnvloeden van de communicatie tussen hersenen en organen kunnen klachten aanzienlijk verminderen.

Waarom deze naamsverandering belangrijk is

De overgang van functionele aandoening naar DGBI betekent erkenning.

Erkenning dat:

• de klachten echt zijn;

• er duidelijke biologische mechanismen bestaan;

• er steeds meer wetenschappelijke kennis beschikbaar komt;

• effectieve behandelingen mogelijk zijn.

De nieuwe term helpt patiënten, zorgverleners en onderzoekers om dezelfde taal te spreken en beter te begrijpen wat er werkelijk gebeurt.

Conclusie

De term functionele aandoening suggereerde jarenlang dat artsen geen verklaring konden vinden voor klachten. Dankzij nieuw wetenschappelijk onderzoek weten we inmiddels veel meer.

Bij aandoeningen zoals Prikkelbare Darm Syndroom (PDS), Functionele Dyspepsie (FD) en bepaalde blaasklachten speelt de communicatie tussen hersenen en organen een centrale rol.

Daarom spreken we tegenwoordig van Disorders of Gut-Brain Interaction (DGBI).

Deze nieuwe benaming biedt niet alleen meer begrip voor patiënten, maar opent ook de deur naar effectievere behandelingen en betere zorg.