Buikpijn bij coeliakie - waarom buikklachten soms blijven bestaan

 

Coeliakie is een auto-immuunziekte waarbij gluten een ontstekingsreactie veroorzaken in de dunne darm. Door een strikt glutenvrij dieet kan het darmslijmvlies meestal herstellen en nemen klachten vaak duidelijk af.

Toch ervaren sommige mensen met coeliakie nog buikpijn, zelfs wanneer zij zorgvuldig glutenvrij eten.

 

Die pijn kan zich op verschillende manieren uiten, bijvoorbeeld als:

• een zeurende of stekende pijn in de buik

• krampen in de onderbuik

• een opgeblazen gevoel

• een gevoelige of gespannen buik

• buikpijn die komt en gaat

 

Voor veel mensen is dat verwarrend. Wanneer de darm hersteld is, verwacht je dat klachten verdwijnen. In de praktijk blijkt dat buikpijn soms kan blijven bestaan, ook zonder actieve ontsteking.

 

 

Wanneer de darm gevoeliger wordt

 

De darmen bevatten een uitgebreid netwerk van zenuwen dat voortdurend signalen naar het brein stuurt. Dit systeem maakt deel uit van de darm-brein interactie.

Wanneer de darm langere tijd ontstoken is geweest, zoals bij onbehandelde coeliakie vóór de diagnose, kan het zenuwstelsel rondom de darm gevoeliger worden.

Daardoor kunnen normale prikkels in de darm sterker worden ervaren.

 

Bijvoorbeeld:

• beweging van de darm

• rek van de darmwand

• gasvorming

• veranderingen in darmactiviteit

 

Dit verschijnsel noemen we viscerale hypersensitiviteit.

Het betekent dat het lichaam signalen uit de darm sterker waarneemt dan normaal.

 

 

Wat is viscerale hypersensitiviteit?

 

Viscerale hypersensitiviteit betekent letterlijk: overgevoeligheid van de organen in de buik.

De zenuwen in de darm reageren dan sneller of sterker op prikkels. Wat normaal gesproken nauwelijks merkbaar is, kan dan pijn of ongemak veroorzaken.

Dit mechanisme wordt veel beschreven bij Prikkelbare Darm Syndroom (PDS), maar kan ook voorkomen bij mensen met coeliakie.

De darm kan bijvoorbeeld:

• sneller pijnsignalen geven

• gevoeliger reageren op druk of rek

• sterker reageren op stress

 

Het gevolg kan zijn dat buikpijn ontstaat zonder dat er sprake is van een nieuwe ontsteking of beschadiging van de darm.

 

 

De rol van de darm-brein interactie

 

De darmen en het brein communiceren voortdurend met elkaar via zenuwbanen, hormonen en immuunsignalen. Deze voortdurende communicatie wordt de darm-brein as genoemd.

Wanneer het zenuwstelsel gevoeliger wordt, kan het brein signalen uit de darm sterker interpreteren.

Dit betekent dat buikpijn niet alleen een lokaal proces in de darm is, maar ook samenhangt met hoe het zenuwstelsel signalen verwerkt.

 

Factoren die dit systeem kunnen beïnvloeden zijn bijvoorbeeld:

• stress of spanning

• vermoeidheid

• eerdere darmontsteking

• langdurige lichamelijke belasting

Hierdoor kan een patroon ontstaan waarin lichamelijke gevoeligheid en spanning elkaar versterken.

 

 

Buikpijn en stress

 

Veel mensen merken dat buikpijn toeneemt tijdens periodes van stress.

Dat komt doordat het zenuwstelsel bij spanning overschakelt naar een stressreactie. Deze reactie kan invloed hebben op:

• darmbeweging

• spierspanning in de buik

• gevoeligheid van zenuwen in de darmwand

• de waarneming van pijn

 

Wanneer het lichaam langdurig onder spanning staat, kan de darm gevoeliger reageren.

Dit betekent niet dat de pijn “tussen de oren zit”. Het betekent dat het zenuwstelsel een belangrijke rol speelt in hoe pijnsignalen uit de darm worden ervaren.

 

 

Overlap met PDS

 

Wanneer buikpijn blijft bestaan ondanks een glutenvrij dieet, kan er soms sprake zijn van klachten die lijken op PDS.

Deze klachten kunnen onder andere bestaan uit:

• buikpijn

• een opgeblazen gevoel

• wisselende stoelgang

• een gevoelige darm

 

Bij zowel PDS als bij sommige mensen met coeliakie speelt de gevoeligheid van het darmzenuwstelsel een belangrijke rol.

Een bredere kijk op buikpijn

Bij coeliakie blijft een glutenvrij dieet de basis van de behandeling. Tegelijkertijd kan het bij aanhoudende buikpijn zinvol zijn om ook te kijken naar hoe het zenuwstelsel signalen uit de darm verwerkt.

 

Onderzoek naar de darm-brein interactie laat zien dat buikklachten niet alleen samenhangen met de darm zelf, maar ook met de manier waarop het zenuwstelsel reageert op prikkels uit het spijsverteringsstelsel.

Door deze bredere kijk kan beter worden begrepen waarom buikpijn soms blijft bestaan, zelfs wanneer de darm zelf hersteld is.

 

 

Meer weten over buikpijn bij coeliakie?

 

Heb je coeliakie en blijf je last houden van buikpijn of een gevoelige buik? Dan kan het zinvol zijn om te kijken naar factoren zoals darmgevoeligheid, stress en de darm-brein interactie.

Tijdens een intake kunnen we samen bekijken hoe jouw klachten zijn ontstaan en welke factoren mogelijk een rol spelen.

​