06 februari 2021 
in PDS
7 min. leestijd

PDS - symptomen, oorzaken & behandeling

Het prikkelbare darm syndroom (PDS) is een veel voorkomende maag-darm aandoening, men schat dat ongeveer 15 – 20% van de mensen PDS heeft. PDS geeft klachten als  buikkrampen, een opgeblazen gevoel, diarree, en obstipatie. Hoewel PDS meestal een chronische (langdurige) aandoening is, kunnen de symptomen erg wisselen. Een opleving van PDS klachten kan een paar uur tot een paar maanden aan één stuk duren. Wanneer je een opleving van je PDS hebt, zijn er een aantal dingen die je zelf kunt doen.

Wat veroorzaakt een opleving van PDS?

Een toename van de symptomen kan soms worden veroorzaakt door het eten van bepaald voedsel of door angst of stress. Maar ook als je al alle ‘juiste’ dingen doet, kun je een opleving van je PDS klachten ervaren, zonder dat je een duidelijke oorzaak weet.
Er is niet één algemeen geneesmiddel voor PDS, maar er zijn wel dingen die je zelf kunt doen om de symptomen te verlichten en de kans op nieuwe aanvallen te verkleinen.

Wat is PDS?

Prikkelbare darm syndroom (PDS) staat ook bekend als spastische darm, IBS (irritable bowel syndrome) functionele buikpijn of spastisch colon. Het is een veel voorkomende maag-darmaandoening;  1 op de 7 mensen wereldwijd heeft PDS. Hoewel PDS op elke leeftijd kan voorkomen, beginnen bij de meeste mensen de symptomen tussen de 20 en 30 jaar. Het komt bijna twee keer zo vaak voor bij vrouwen dan bij mannen. Rond de 500.000 mensen heeft een zeer ernstige vorm van PDS waarbij grote beperkingen zijn in werk en privé leven.

Hoe wordt de diagnose PDS gesteld?

Een arts kan aan de hand van je symptomen vaststellen of je PDS hebt. Naast algemeen lichamelijk en eventueel aanvullend onderzoek gebruiken artsen hiervoor de zogenaamde Rome IV criteria. Bij PDS heb je in de afgelopen drie maanden ten minste één dag per week terugkerende buikpijn, en daarnaast twee of meer van de volgende symptomen:

  • veranderingen in de frequentie van de ontlasting; diarree en/of obstipatie
  • veranderingen in het uiterlijk van de ontlasting; deze is te dun en/of te vast/hard
  • toename van pijn of verlichting van pijn bij de stoelgang

Daarnaast kunnen een aantal bijkomende symptomen het vermoeden van PDS versterken: slijm bij de ontlasting, opgeblazen gevoel, opgezette buik, winderigheid, misselijkheid, brandend maagzuur, vermoeidheid, fibromyalgie.

Wil jij weten of je PDS hebt? Doe de gratis “Heb ik PDS test”

Sommige mensen hebben dagelijks last van PDS klachten, terwijl anderen lange perioden zonder klachten hebben. Een opleving of aanval van PDS  betekent dat je een plotselinge toename van PDS symptomen ervaart over een periode van tijd.

Hoe voelt een aanval of opleving van PDS?

Een aanval of opleving van PDS kan klachten geven van:

  • buikpijn
  • zwelling of opgeblazen gevoel van de onderbuik
  • winderigheid (“scheetjes laten”) overmatig gasvorming
  • het gevoel dat de darmen niet leeg zijn na de stoelgang
  • diarree of verstopping

Sommige mensen ervaren ook een aantal minder vaak voorkomende symptomen, zoals: hoofdpijn, vermoeidheid, vaker moeten plassen, gevoelens van angst of depressie, pijn in spieren, rug of gewrichten.

De duur van een aanval of opleving van PDS is voor iedereen verschillend. Bij veel mensen duren de symptomen 2-4 dagen, waarna de symptomen minder hevig worden of helemaal verdwijnen. Andere mensen hebben de klachten in golven: de symptomen kunnen gedurende dagen of weken wisselen.

Verderop zal ik een aantal tips en technieken bespreken die PDS aanvallen onder controle kunnen houden en helpen de symptomen te verminderen of de duur ervan kunnen verkorten.

Wat veroorzaakt PDS?

Het is nog niet helemaal duidelijk wat de precieze oorzaak is van PDS. Verschillende studies hebben aangetoond dat de volgende factoren een rol kunnen spelen bij het ontstaan of verergeren van PDS:

  • stress: zowel kortstondige als langdurige stress, bijvoorbeeld door situaties op het werk of in het leven in het algemeen, kan darmproblemen verergeren
  • bepaalde voedingsmiddelen worden slecht verdragen door de darm en kunnen bij sommige mensen PDS klachten veroorzaken. Dit worden FODMAP’s genoemd.
  • maagdarminfectie: vooral in ernstige gevallen is aangetoond dat darminfecties PDS symptomen kunnen uitlokken, men schat dat 25% van de mensen een maagdarm infectie heeft gehad voorafgaand aan het ontstaan van PDS
  • psychologische aandoeningen: angst, depressie en posttraumatische stressstoornis komen relatief veel voor bij PDS en kunnen allemaal leiden tot een opleving van PDS.

Wat kan je zelf doen bij PDS?

PDS is niet te genezen, maar een aantal behandelingen kan helpen de PDS klachten te beheersen. Ook kunnen ze helpen om een aanval van PDS te voorkomen of de kans erop te verminderen.

  1. Start met darm-gerichte hypnotherapie 

Je hebt misschien nog nooit gehoord van hypnotherapie als behandeling voor gezondheidsproblemen, maar het is wetenschappelijk bewezen dat het helpt bij PDS. Hypnotherapie wordt al jaren succesvol bij allerlei aandoeningen ingezet, zoals chronische pijn, angst/fobieën, gewichtsbeheersing, burn-out en rookverslaving. Hypnotherapie gebruikt hypnose of wel trance, dit is een aangenaam ontspannen en gefocuste staat, waarbij je vervolgens visualisaties en suggesties gebruikt om je hersen-darmverbinding te verbeteren. Het is één van de beste natuurlijke behandelingen bij PDS, zonder medicijnen, bijwerkingen en diëten.

Wetenschappelijke studie toont aan dat darm gerichte hypnotherapie effectiever is als het low-FODMAP dieet in het verminderen van PDS symptomen. Ook op de lange termijn. Bij meer dan 80% van de mensen met PDS verminderen de klachten significant, zonder dieet, medicijnen of bijwerkingen. Je kunt darmgerichte hypnotherapie volgen bij een in PDS gespecialiseerde hypnotherapeut, of je kunt dit doen door ons programma te volgen waarbij ik je als therapeut begeleid.

Hoe hypnotherapie precies werkt is nog onduidelijk voor onderzoekers, maar het helpt door:

  • de gevoeligheid voor pijn in delen van de hersenen te verminderen
  • de signalen van de darm-hersenverbinding te herstellen
  • angst en depressie te verminderen, waardoor ook pijn vermindert
  • stress te verminderen
  1. Vermijd voedingsmiddelen met een hoog FODMAP-gehalte

Veel mensen merken dat ze na het eten van bepaalde producten meer last krijgen. Vaak zijn dit voedingsmiddelen die een hoog gehalte hebben van zogenaamde FODMAP’s. Dit zijn kleine koolhydraatmoleculen die moeilijk te verteren zijn en zorgen voor o.a. winderigheid en opgeblazen buik. Verminderen van FODMAP’s in de voeding vermindert bij veel mensen de symptomen van PDS.

Een laag FODMAP of eliminatie dieet bestaat uit het elimineren van voedingsmiddelen met veel FODMAP’s. Daarna worden ze langzaam één voor één weer toegevoegd, en wordt gekeken welke effect het heeft op de symptomen.

  1. Verminder stress

Stress kan de symptomen van PDS verergeren vanwege de darm-hersenverbinding. Dit is een letterlijke zenuwverbinding tussen je darmen en hersenen. Dit is de reden waarom ontspanningstechnieken die werken voor de geest ook kunnen helpen de darmen te kalmeren. Veelgebruikte manieren om stress en klachten van PDS te verminderen zijn:

  • mindfulness
  • meditatie en ontspanning kunnen helpen geest en te darmen kalmeren. In verschillende onderzoeken werd aangetoond dat meditatie en ontspanning pijn en een opgeblazen gevoel verminderen. Onderzoekers denken dat dit komt door het verminderen van pijnsignalen die een opleving van PDS symptomen kunnen veroorzaken
  • yoga combineert ademhaling met beweging. Bij volwassenen is aangetoond dat het symptomen van PDS en angst vermindert
  • hypnose zorgt ervoor dat ook spieren die je niet bewust kunt aansturen, zoals de darmspieren, ontspannen

In ons unieke programma komen al deze ontspanningstechnieken aan bod die jou helpen stress aan te pakken.

  1. Probeer pepermuntolie

Pepermuntolie is een kruidensupplement dat al eeuwenlang als een natuurlijke remedie wordt gebruikt. Het is goedgekeurd door de Food and Drug Administration (FDA) voor de behandeling van PDS en wordt goed ondersteund door bewijs uit klinische studies. Het actieve ingrediënt in pepermuntolie is menthol, dat een verkoelend effect heeft. Menthol verzwakt de pijnreceptoren en ontspant de spieren van de dikke darm. Pepermuntolie kan pijn, een opgeblazen gevoel en constipatie helpen verminderen en is zelfs effectiever gebleken dan krampstillende middelen bij het verlichten van de algemene symptomen van PDS.
Pepermuntolie is vrij verkrijgbaar in capsulevorm en wordt door de meeste mensen goed verdragen. In zeldzame gevallen kan pepermuntolie echter bijwerkingen veroorzaken, zoals maagreflux. Als pepermuntolie niet goed verdragen wordt, kun je ook pepermuntthee proberen.

  1. Beperk de inname van cafeïne

Koffie en andere bronnen van cafeïne kunnen de symptomen van PDS verergeren. Cafeïne heeft een laxerend effect, dus het kan bij hoge consumptie diarree veroorzaken of verergeren. Daarnaast kan het ook stress of angstgevoelens verder aanwakkeren, vooral bij mensen die daar gevoelig voor zijn.  Naast koffie, zit cafeïne ook in chocolade, thee, en frisdrank (cola, energydrink)

  1. Warmte therapie

Warmte  is een traditioneel huismiddel bij pijn, het helpt de bloedstroom te verminderen zodat de spieren van de buik ontspannen. Je kunt een warme kruik, kersenpittenzak of hot-pack op je buik of gevoelige plek leggen. Leg wel een handdoek tussen je huid en de warmte bron om te voorkomen dat je je brandt.
Een warm bad of douche kan ook helpen.

  1. Bewegen

Meer bewegen kan verlichting geven bij PDS klachten. Lichaamsbeweging helpt de symptomen te verlichten omdat het de normale samentrekkingen van de darmen stimuleert en stress vermindert. Per dag 20 tot 30 minuten matig intensief bewegen geeft een duidelijke verbetering bij pijnklachten en geeft een betere kwaliteit van leven.

Ons programma bevat naast wetenschappelijk onderbouwde hypnotherapie alle oefeningen en tips die jou helpen je PDS te beheersen.
Bekijk ons programma hier. 

Over de schrijver
Als psychosociaal- en medisch hypnotherapeut ben ik gespecialiseerd in de behandeling van het prikkelbare darm syndroom, zowel bij volwassenen als kinderen. Om hypnotherapie bij PDS voor iedereen toegankelijk te maken bied ik deze therapie aan in een uniek online programma. Hierin leer je in 12 weken je buikklachten verhelpen of verminderen. Mijn therapie wordt vergoed door alle zorgverzekeraars die hypnotherapie vergoeden vanuit het aanvullende pakket.

Wil je niets missen over het meest geadviseerde programma door artsen?

Dit programma is voor iedereen toegankelijk

arrow_drop_up arrow_drop_down